Çini Yapım Aşamaları – Çini Sırlama

Çini Yapım Aşamaları Çini Sırlama

Çini ürünün boyama işleminden sonra fırına girilip pişirmeden önce sırlama denilen işlem uygulanır. Süsleme için kullanılan, bir yüzü sırlı ve genellikle çiçek resimleriyle bezeli, pişmiş, balçık levha anlamına geliyor çini. Çini için Asurlular zamanına kadar uzanan bir tarihçesi olduğundan bahsedilir. Türkler’ de ise ilk örnekleri Karahanlılar zamanında görülmektedir.

İlk çini örnekleri eski Mısır ve Mezopotamya bölgelerinde tuğla üzerine renkli sır uygulanması ile ortaya çıkmıştır. Orta Asya’ da yapılan çalışmalarda 8. yüzyıl’ da Türkler’ in pişmiş topraktan çanak yaptıklarına rastlanmıştır.

Sır kullanılarak yapılan teknikler Uygurlar tarafından da kullanılmıştır. Türkler’ de çini sanatı çok eski olmakla birlikte asıl gelişmeler Anadolu Türkleri zamanında olmuştur. Anadolu Selçukluları ve Büyük Selçuklular ile yeni teknikler uygulanarak gelişen bu sanat Osmanlı ile beraber günümüze kadar ulaşmıştır. Çini tarihi ile ile ilgili bilgi için Çini Tarihçesi ve Türk Çini Sanatı başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Sırlama işlemine gelene kadar bir çini aşağıdaki aşamalardan geçmektedir.

Çini Yapım Aşamaları Nelerdir?

  • Çini hamuru hazırlama
  • Zımparalama
  • Astarlama
  • İlk Fırınlama
  • Desen Çizimi
  • Desen Delme
  • Kömürleme
  • Tahrirleme ve Boyama
  • Sırlama
  • Fırınlama

Boyanan çiniler sırlama aşamasında sırça denilen özel bir karışımla kaplanır. Böylelikle seramik ve çini gibi ürünler fırınlama sonrasında cam gibi parlak ve pürüzsüz bir yüzeye sahip olur. Önemli olan nokta iyice öğütülmüş meydana gelen sır karışımının ürünün her yüzeye eşit şekilde dağılmasını sağlamaktır.

Çini sırlama tekniklerinde parlak sır kullanılabildiği gibi mat ipeksi sır da kullanılabilir. Çini sırlama işleminde sır altı ve sır üstü teknikleri uygulanmaktadır. Bu teknikler seramik sanatında da kullanılır. Dolayısı ile çini ve seramik boyaları sır ile birlikte kendini gösterir.

Sır Altı Tekniği

Çini yapım aşamalarından geçerek daha önce ön pişirim yapılmış ve astarlanmış çini yüzeyindeki motif boyandıktan sonra üzeri sırlanır. Beyaz bir tabaka gibi çini yüzeyini kaplayan sır fırında yüksek ısıda pişirildiğinde saydam bir hal alır. Renksiz olan bu sır ile çini üzerindeki desenler ve boyalar ortaya çıkar. Bu yönteme perdah adı da verilir.

Sır Üstü Tekniği

Daha önce fırınlanmış yani pişmiş olan çini üzerinde sır sürülür. Sonra tekrar pişirme işlemi yapılır ve pişirilmiş ürün üzerine boyama yapılır.

Osmanlı’ da sır altı tekniği daha çok kullanılmış olup her iki teknik Selçuklu zamanında kullanılmıştır. Günümüzde daha çok sır altı tekniği kullanılmaktadır.

Çini fırına yerleştirilmeden önce sırlanan ürünün üzerinde kalan sır fazlalıkları bir fırça yardımıyla alınır. Hatta ürünlerin taban kısmındaki fırındaki yüzeye değen noktalarındaki bir sünger vasıtası ile silinir. Bu yöntem ile pişirme aşamasındaki sır yüzeye yapışmamış olur.

Sırlandıktan sonra çiniler özel olarak hazırlanan çini fırınına hiçbir ürün birbirine değmeyecek şekilde yerleştirilir. Yaklaşık 900-1000 derece pişirilir. Bu fırınlar sıcaklığı otomatik olarak ayarladığından bu işi yapan yerlerde işi bilen bir kişi tarafından yapılması çok önemlidir.

Yaklaşık olarak bir gün süren bu işlemin sonunda soğuyan fırından cam gibi parlak ve canlı renklere sahip çini ürünler çıkartılarak çini yapım süreci tamamlanmış olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İletişim
Yardım?
Merhaba,
Size nasıl yardımcı olabilirim?